1913-yilda fransuz muhandisi Maksimilian Ringelman zamonaviy mehnat psixologiyasi paydo boʻlishidan ancha oldin deyarli har qanday yirik jamoaning muammosini oldindan aytib bergan tajriba oʻtkazdi. U odamlardan arqon tortishni soʻradi — dastlab yakka tartibda, keyin guruhlarda — va umumiy kuchni oʻlchadi. Sakkiz kishilik guruh shartli ravishda bir kishidan sakkiz barobar kuchliroq tortadi deb kutish mantiqan toʻgʻri boʻlar edi. Amalda esa unday emas: guruhda odamlar qancha koʻp boʻlsa, har bir alohida ishtirokchi oʻrtacha shuncha kam kuch sarflaydi.
Buning ikkita sababi bor va ular turlicha. Birinchisi — muvofiqlashtirishdagi yoʻqotishlar: sakkiz kishining kuchini sinxronlashtirish bir kishinikiga qaraganda jismonan qiyinroq, energiyaning bir qismi shunchaki harakatlarni kelishib olishga ketadi. Ikkinchisi — tashkilotlar uchun qiziqroq boʻlgan motivatsion yoʻqotishlar: alohida insonning hissasini guruhning umumiy natijasi fonida aniq oʻlchash imkonsiz boʻlganda, odamlarda oʻzlarining shaxsiy saʼy-harakatlari ahamiyatga ega ekanligi haqidagi subyektiv his pasayadi. Bu axloqiy maʼnodagi dangasalik haqida emas — bu masʼuliyatning tarqoqligiga boʻlgan oqilona, garchi ongsiz boʻlsa-da, reaksiyadir.
Kompaniyalarda bu qoʻmitalar, ishchi guruhlar, yirik kross-funksional loyihalarda namoyon boʻladi. Muhim tashabbus uchun oʻn kishilik jamoa tuziladi — va bu ishni tezlashtirishi kerakdek intuitiv ravishda tuyuladi. Amalda esa aksincha sodir boʻladi: natija uchun qancha koʻp odam rasman javobgar boʻlsa, natija yuz berishi uchun shaxsiy masʼuliyatni his qiladigan aniq shaxslar soni shuncha kam boʻladi.
Amaliy xulosa katta jamoalar kerak emasligida emas — baʼzida vazifa obyektiv ravishda koʻp qoʻllarni talab qiladi. Xulosa shundaki, guruh hajmining oʻzi mahsuldorlikni yaratmaydi, balki koʻpincha uni yoʻqqa chiqaradi — agar bu taʼsir ataylab qoplanmasa.
Nima yordam beradi:
individual hissani guruhning umumiy natijasi ichida yoʻqotib yubormasdan, uni koʻrinadigan qilish;
yirik tashabbuslarni aniq egasiga ega boʻlgan shaxsiy masʼuliyatning kichikroq hududlariga ajratish;
ishchi guruhlarni haqiqatan ham ishbop hajmda ushlab turish — odatda bu "masalaning muhimligi uchun" intuitiv ravishda toʻplash istalganidan ancha kamroqdir.