2013-yilda psixologlar Jordi Kuoydbax va Deniel Gilbert (Garvard) tadqiqot o'tkazdilar, uning natijasi deyarli yoqimsiz eshitiladi: har qanday yoshdagi odamlar — 18, 30, 50, 60 yosh — o'tgan o'n yil ichida ularning qadriyatlari, qiziqishlari va shaxsiyati keskin o'zgarganini tan olishadi. Va shu bilan birga, xuddi shu odamlar kelgusi o'n yil ichida juda kam o'zgarishlariga ishonadilar.
Mualliflar buni "tarix intihosi illyuziyasi" deb atashdi: biz o'tmishda qanchalik o'zgarganimizni osongina ko'ramiz, lekin ongsiz ravishda aynan hozir, nihoyat, "o'zimizning yakuniy talqinimizga" aylanganimizni his qilamiz. Bu nafaqat shaxsiy hayotga — musiqa borasidagi didga, yaqin munosabatlarning qadr-qimmatiga, balki professional intilishlarga ham tegishli.
Bundan HR va martaba rejalashtirish uchun muhim xulosa kelib chiqadi: bugun tuzilgan besh yillik career development plan ikki-uch yildan keyin endi bo'lmaydigan insonga tayanadi — shunchaki uni tuzgan xodimning o'zi ham o'zgarishi sababli. Hozir yaqqol maqsad bo'lib ko'rinayotgan narsa — yo'nalish rahbari bo'lish, ekspertlikka chuqurlashish, sohani o'zgartirish — real besh yildan keyin xuddi shunday jozibador maqsad bo'lib ko'rinmaslik ehtimoli yuqori.
Bu umuman rejalashtirishga qarshi dalil emas. Bu uzoq muddatli martaba rejalariga shartnoma emas, balki gipoteza sifatida qarash uchun dalildir — dastlabki bosqichdagi bir martalik qat'iy belgilash bilan emas, balki muntazam qayta ko'rib chiqish bilan. Har yili "bu hali ham sen xohlayotgan narsami" degan halol suhbat keyinchalik hech kim qayta o'qimaydigan chiroyli tuzilgan rejadan ko'ra foydaliroqdir.