Suhbat o'tkazgan deyarli har bir kishi duch kelgan yoqimsiz bir paradoks mavjud: o'ziga eng ishongan nomzodlar har doim ham eng malakalilari bo'lavermaydi. Ba'zan buning aksi bo'ladi.
Bu tasodif ham, ayrim shaxslarning xususiyati ham emas. Bu 1999-yilda psixologlar Devid Danning va Jastin Kryuger tomonidan tasvirlangan Danning-Kryuger effektidir: ma'lum bir sohada past malakaga ega odamlar o'z ko'nikmalarini tizimli ravishda ortiqcha baholaydilar — bunga sabab shuki, o'zlarining noloyiqligini baholash uchun zarur bo'lgan ko'nikmalarning o'zi ham ularda mavjud emas.
Suhbat jarayonida bu taxminan shunday ko'rinadi. Haqiqatan ham kuchli ekspertizaga ega nomzod o'z bilimlarining barcha nozik jihatlari va chegaralarini ko'radi — u hali bilmaydigan narsalari qanchalik ko'p ekanligini tushunadi va ehtiyotkorroq, izohlar bilan gapiradi, ba'zan esa o'z shubhalarini ovoz chiqarib aytadi. Tayyorgarligi zaif bo'lgan nomzod esa bu chegaralarni shunchaki ko'rmaydi — u xatosini payqash uchun tajribasi yetishmasligi sababli, yaxshi javob berdim deb o'ylaydi.
Tizimli og'ish yuzaga keladi: agar HR yoki yollovchi menejer birinchi navbatda gapirishdagi ishonchni baholasa — bu esa qulay, tez va subyektiv jihatdan yoqimli — yaxshiroq tushunadiganlarni emas, balki ishonchliroq eshitiladiganlarni muntazam ravishda afzal ko'rish xavfi paydo bo'ladi.
Amaliyotda bunga qarshi nima qilinadi: umumiy taassurot o'rniga aniq mezonlarga ega tuzilmali intervyular, ko'nikmalar haqidagi suhbatlar o'rniga amaliy topshiriqlar, "u ishonchli eshitildi" degan hissiyotni javoblarning amaldagi darajasi bilan solishtirish uchun intervyuerlar o'rtasida kalibrlash sessiyalari o'tkaziladi.
Ishonch — malaka ko'rsatkichi emas. Ba'zan bu uning aksidir.