Nalini Ambadi va Robert Rozentalning 1990-yillardagi ishlari bilan boshlangan alohida tadqiqot yo‘nalishi mavjud: odamlar boshqa bir inson haqida bir necha soniyalik kuzatish davomida mustahkam taassurot shakllantiradilar — bu ta’sir thin-slicing, ya'ni "yupqa kesimlar" nomini olgan. Ayrim vazifalarda ushbu bir lahzalik baholar hayratlanarli darajada aniq bo‘ladi.
Muammo ularning aniqligi hech qachon tasdiqlanmagan vazifalarga — masalan, nomzodning mehnat samaradorligini bashorat qilishga ko‘chirilgan joyda boshlanadi.
Yollash bo‘yicha tadqiqotlar nimani ko‘rsatmoqda: tuzilmasiz (erkin) suhbat kelajakdagi samaradorlikning eng zaif prediktorlaridan (oldindan ko‘rsatkichlaridan) biri bo‘lib, u amaliy topshiriqlar (ish namunalari), kognitiv qobiliyat testlari va tuzilmali suhbatlardan sezilarli darajada ortda qoladi. Biroq intervyuerlar tomonidan u eng ishonchli vositalardan biri sifatida qabul qilinadi. Muammoning tub mohiyati ham shunda: tafovut baholash sifatining o‘zida emas, balki unga bo‘lgan ishonchdadir.
Keyin bu tafovutni ko‘rinmas holga keltiradigan mexanizm ishga tushadi.
Dastlabki daqiqalarda paydo bo‘lgan taassurot neytral fon sifatida qolib ketmaydi — u suhbatning o‘zini boshqara boshlaydi. Yoqqan nomzodga o‘zini namoyon qilish imkoniyatini beruvchi savollar; yoqmagan nomzodga esa shubhalarni tasdiqlovchi savollar beriladi. Suhbat yakuniga kelib, intervyuerda o‘zi shaxsan to‘plagan va chin dildan his etilgan dastlabki sezgisining isboti mavjud bo‘ladi.
Alohida ta’kidlash joizki: "odamlarni his qiladigan" intervyuer aldamaydi — subyektiv jihatdan ishonch mutlaqo haqiqiydir. Shunchaki aniqlik hissi bilan haqiqiy aniqlik — har xil narsalardir va xodimlarni yollashda ular muntazam ravishda bir-biriga to‘g‘ri kelmaydi.
Nima yordam beradi:
bir xil savollar va oldindan tavsiflangan shkalaga ega tuzilmali suhbat;
birinchi bo‘lib gapirgan kishining fikri qolganlarnikini o‘zgartirib yubormasligi uchun umumiy muhokamadan oldin har bir mezon bo‘yicha bahoni qayd etish;
ko‘nikmalar haqidagi suhbatlar o‘rniga amaliy ish sinovlari;
va eng yetarlicha baholanmagan amaliyot — o‘z qarorlari bo‘yicha qayta aloqa: tanlab olingan nomzodlar yarim yildan keyin o‘zlarini qanday ko‘rsatganliklarini solishtirish. Busiz intervyuerning intuitsiyasi yillar davomida to‘g‘rilanmay (kalibrlanmay) qolaveradi.